محمد صادق على خان
88
مخازن التعليم ( فارسى )
فساد صفرا بالجمله تورئ ثمر ترهء هندى است و خواص قسم اول و مزاجش نزد حضرت والد ماجد سرد و تر است ملين و رافع حرارت مزاج و مضعف معده و در امزجه يابسه مناسبت دارد و در هندوستان برائ محموم از ان مزوره مىسازند تين ثمر درختيست كه به فارسى انجير نامند در اول گرم و در دوم تر مبهى و كثير الغذا تر از ساير ميوها و مسكن حرارت و تشنگى و مسهل برفق و مبرد دل و مسمن بدن خصوصا چون چهل صباح با انيسون تناول نمايند در تسمين بىبدلست و مقوى جگر و مفتح سده و رافع سده و ورم سپرز و بواسير و هزال كليه و خشك او در دوم گرم و در اول تر و در جميع مراتب مذكوره ضعيفتر از تازه و چون انجير را نه روز در سركه خيسانيده هر روز پنج عدد او را با قدرى سركه او بنوشند و بعضى را كوبيده ضماد نمايند جهت تحليل صلابت و ورم سپرز مجرب مىدانند و چون مغز گردگان با مساوى او كوبيده روزى بست مثقال بخورند بالخاصية اسهال مىنمايد و مجرب است و مضر جگر ضعيف و مصلحش انيسون و مصلح انجير تازه سكنجبين و بدلش در ادويهء شش مغز چلغوزه و قدر شربت از خشك او تا سى مثقال و از تازه او تا يك رطل . فرسخ چهارم در حرف الثاء المثلثة ثوم به فارسى سير و بهندى لهسن نامند برى و بستانى مىباشد بستانى دو قسم باشد يكى بسيار دندانه و ديگرى يك دندانه و بهترين همه بوستانى مشهور پر دندانه است در آخر سيوم گرم و خشك و با رطوبت فضليه و محلل و مدر و مفتح و جالى و جاذب و مجفف رطوبات معده و مفاصل و با قوت ترياقيه و خوردن او با مراعات زمان و مزاج و حد اعتدال رافع مضرت آبهاى مختلف و هواى وبائى و تعفن آنست و محرك باه و مولد منى در مرطوبين و مجفف آن در محرورين و اكثار او در مزاج و فصل حار محرق خون و مضر بواسير و مصلحش پختن او در آب باندك نمك و بدلش پياز عنصل و سير صحرائى است فرسخ پنجم در حرف الجيم التازى و الفارسى جدوار به فارسى ماه پروين و بهندى نربسى خوانند بيخيست مخروطىشكل به قدر انگشتى